Coalitieakkoord doorgerekend: Beloofde koopkrachtstijging blijft uit, lasten gaan omhoog

Afgelopen vrijdag presenteerde het Centraal Planbureau (CPB) de langverwachte doorrekening van het nieuwe coalitieakkoord. De conclusie is helder: de rooskleurige beloftes uit de verkiezingstijd maken plaats voor een soberdere realiteit. Econoom Tijmen de Vos legt uit wat dit betekent voor jouw portemonnee en waarom vooral de lage- en middeninkomens de rekening betalen.

Tijdens de verkiezingen beloofden partijen als de VVD, D66 en het CDA dat de koopkracht voor iedereen zou stijgen. De nieuwe cijfers laten echter zien dat veel huishoudens er juist op achteruitgaan of minder overhouden dan verwacht.

De 'Vrijheidsbijdrage': Een nieuwe belasting op je inkomen
Een opvallende maatregel in het akkoord is de invoering van de zogenoemde vrijheidsbijdrage. Deze maatregel, die 3,4 miljard euro moet opbrengen om de NAVO-norm te halen en defensie te financieren, werkt in de praktijk als een extra belasting.

Volgens de berekeningen van De Vos raakt deze 'defensiebelasting' vrijwel iedereen, maar komen de lasten verhoudingsgewijs zwaarder terecht bij de lagere inkomens. Bovendien zit er een addertje onder het gras: de bijdrage verdubbelt in de komende jaren. Waar je in 2027 nog zo'n 150 euro per jaar betaalt, loopt dit in 2028 op naar gemiddeld 350 euro per jaar. Opvallend is dat middeninkomens in absolute euro’s zelfs meer gaan bijdragen dan de absolute topinkomens.

Werken loont minder door hogere belastingen
Hoewel de coalitiepartijen tijdens de campagne riepen dat "werken moet lonen", laten de CPB-cijfers een ander beeld zien. De belasting op inkomen gaat omhoog, mede door de eerder genoemde vrijheidsbijdrage. Hierdoor wordt arbeid juist zwaarder belast, wat de koopkracht van werkenden direct onder druk zet.

Versobering van de WW en toenemende armoede
Niet alleen de belastingen stijgen; ook het sociale vangnet wordt minder fijnmazig. Het CPB verwacht dat de armoede met 0,2 procentpunt zal stijgen, wat neerkomt op zo'n 35.000 extra mensen in armoede.

Een belangrijke oorzaak hiervan is de versobering van de WW-uitkering:

• Kortere duur: De maximale periode dat je een uitkering ontvangt, gaat omlaag.

• Langzamere opbouw: Voorheen had je na zes jaar werken recht op zes maanden WW; in de nieuwe plannen is dat na zes jaar nog maar drie maanden.

• Impact op jongeren: Vooral starters op de arbeidsmarkt worden hierdoor geraakt. Zij bouwen minder snel zekerheid op en lopen bij ontslag direct een groter financieel risico.

Hoe nu verder?
Het is belangrijk om te onthouden dat dit de plannen zijn van een minderheidskabinet. Om deze maatregelen echt wet te maken, heeft het kabinet steun nodig van andere partijen in de Tweede Kamer. Er kan dus nog geschoven worden met de plannen.

Het advies van de Vastelastenbond: De beloofde financiële extra's blijven voorlopig uit en de vaste lasten lijken eerder te stijgen dan te dalen. Juist nu is het essentieel om kritisch naar je eigen uitgaven te kijken. Wij blijven de politieke ontwikkelingen op de voet volgen om te zien hoe dit jouw energierekening, verzekeringen en andere vaste lasten zal beïnvloeden.